Daniel Siegel. Waarom waarneming een biologische daad is.

Er zijn denkers die theorieën bouwen.

En er zijn denkers die laten zien wat er al gebeurt.

Daniel Siegel hoort bij die laatste groep.

Met zijn werk in de interpersoonlijke neurobiologie heeft hij iets fundamenteels verplaatst:

de aandacht van wat mensen meemaken

naar hoe zij hun ervaring waarnemen.

Siegel introduceerde het begrip mindsight:

het vermogen om innerlijke processen op te merken

terwijl ze plaatsvinden.

Niet om ze te veranderen.

Niet om ze te sturen.

Maar om ze te zien.

Zijn werk laat zien dat waarneming geen mentale luxe is.

Het is een biologisch organiserend mechanisme.

Wanneer een mens leert om sensaties, emoties en gedachten te onderscheiden,

zonder ze te verwarren of te onderdrukken,

ontstaat er integratie.

Integratie is bij Siegel geen psychologisch ideaal.

Het is zijn definitie van gezondheid.

Het betekent dat verschillende systemen

(lichaam, emotie, cognitie, herinnering, relatie)

hun eigenheid mogen behouden

en tegelijk in verbinding staan.

En wat dat mogelijk maakt, is niet interventie.

Maar aandacht.

Siegel liet neurobiologisch zien wat zorgmensen al lang intuïtief wisten:

dat waar aandacht komt,

er ordening ontstaat.

Niet omdat iemand ingrijpt.

Maar omdat waarneming zelf

het zenuwstelsel beïnvloedt.

Zijn onderzoek toont dat wanneer mensen leren om innerlijke processen te benoemen,

niet als verhaal maar als ervaring,

dit letterlijk de integratie in het brein bevordert.

Naamgeving wordt regulatie.

Niet door betekenis.

Maar door onderscheid.

Daarmee verbindt hij de lijnen die vaak gescheiden worden:

Rogers’ niet-oordelende aanwezigheid,

Porges’ regulerende veiligheid,

Damasio’s belichaamde zelf.

In Siegel’s werk wordt zichtbaar

dat waarneming de plek is waar die lijnen samenkomen.

Niet als techniek.

Maar als functie.

De functie om ervaring niet te bezitten,

maar te laten bestaan.

En precies daar raakt zijn werk aan deze tijd.

Want veel hedendaagse systemen richten zich op:

– interpreteren

– voorspellen

– verklaren

– optimaliseren

– duiden

Maar nauwelijks op:

Zichtbaar maken.

Zichtbaar maken zonder toe te eigenen.

Zonder richting te geven.

Zonder het proces te koloniseren.

Siegel’s werk herinnert eraan dat innerlijke gezondheid

niet ontstaat uit betere antwoorden,

maar uit het vermogen om ervaring te dragen in bewustzijn.

Niet oplossen.

Niet versnellen.

Niet corrigeren.

Maar zien.

En misschien is dat zijn meest actuele bijdrage:

Dat in een wereld vol systemen die spreken,

de diepste regulerende kracht nog altijd ligt

in datgene wat niet spreekt,

maar waarneemt.